Bu sayfada yeralan verilerin tamamı özgün içeriktir. Antrakt Sinema’dan izin almadan tamamı ya da parçası kopyalanamaz, kullanılamaz.

 

Ertem Eğilmez’in “Arabesk”i Türk sinemasının geleceğine ışık tutmuştu

Hakan Sonok Yazıları

1) “Ertem Eğilmez (foto), Hollywood’un bile başarılı film elde edemediği “Stella Dallas” (1923)  romanından müthiş bir film ortaya çıkardı… Bu çok zor bir konuydu… “Hababam Sınıfı”nı (1975), Hollywood’dan üç yıl önce (“National Lampoon’s Animal House”dan ; 1978) düşünüp, gerçekleştirmesi de kayda değerdir.

Türk sinemasının çok zor bir döneminde “Arabesk”in sinemalarda seyirciden gördüğü ilgi ve elde ettiği gelirin ayrı bir önemi ve değeri vardır. “Arabesk”, Türk sinemasının geleceğine ışık tuttu.

“Arabesk”, bazılarınca başlangıcından o zamana kadar yapılan Türk filmlerinin parodi panoraması olarak algılandı. Çok az sayıda seyircinin bu filmi parodi olarak algıladığına inanıyorum. Bu filmi hasılat rekortmeni yapan geleneksel Türk sinema seyircisidir. Geleneksel Türk sinema seyircisi “Arabesk”i parodi olarak değil, geleneksel Türk sinemasının uzantısı olarak algılamıştır.

“Arabesk”in geleneksel Türk sinemasının bir uzantısı olması bir rastlantı mıdır? Yoksa Ertem Eğilmez bunu bilinçli olarak mı yapmıştı? Filmin içindeki ciddiyet ve parodi boyutlarını nasıl oranlamıştı? Rahmetliye bunları sorsaydık, belki de kendi bile işin içinden çıkamazdı. Kendisi şimdi aramızda olmadığı için soramayız. Hayatteyken sorsaydık da bize net bir cevap verebilir miydi? Biliyorsun, bazen yaratıcıları bile yapıtlarını çözümleyemiyor. Bir sanat yapıtını dışarıdan bakan düşünürler yaratıcısından daha iyi çözümleyebiliyor ve anlayabiliyor.

“Arabesk”i ciddi bir Türk filmi olarak algılayan seyirci kesimi bu filmi gişe rekortmeni yaptı. Bu kesim geleneksel Türk filmleri izlemek istiyor. Buna özlem duyuyor. Güney Amerika’dan gelen TV dizilerini bu seyirci kitlesi bağrına bastı. İsveçli, Japon, Fransız, Alman seyircisi kendi ülkesinin filmlerini değil, Amerikan filmi seyretmeyi tercih ediyor. Türk seyircisiyse Türk filmi istiyor. Türk sinemasının hala tek ve en büyük dayanağı / güvencesi Türk devleti değil, büyük Türk milletidir. Türk milletinin büyük bir istekle Türk filmi seyretme eğilimidir.”

Bu sözler kime ait?

A-Memduh Ün
B-Viktor Apalaçi
C-Rekin Teksoy
D-Hürrem Erman
E-Atıf Yılmaz
F-Metin Erksan

2) “Ertem Eğilmez’le en çok kavga yapmış kişilerden biriyim.Ama ondan çok şey de öğrendim.Ertem Eğilmez;bir film iyi ise senaryo sayesindedir, kötüyse yine senaryo yüzünden kötüdür ilkesini benimsemişti.Benimle tanıştığı yıllarda senaryo denen şeyi çözmeye uğraşıyordu.Sonra birlikte çalıştık;birlikte yapa boza öğrenmeye başladık.O öbür yandan yapımcı-yönetmen olmanın dramını da yaşıyordu.Seyirciyi hiçbir zaman küçümsemedi.Birçok oyuncuyu bünyesinde toplayıp  şirketleşme aşamasına girince şirketi (Arzu Film’i) yaşatmak zorundaydı.Örneğin, önem verdiği ”Canım Kardeşim” filmini yaptı.Bu film yüzünden neredeyse Arzu Film batıyordu.Yani kendisine bir kere lüksü tanıdı onda da az kalsın batıyordu.”

Bu sözler kime ait?

A-Başar Sabuncu
B-Kartal Tibet
C-Yavuz Turgul
D-Sadık Şendil
E-Sami Güçlü
F-Münir Özkul
G-Şener Şen
H-Kemal Sunal

3) Yönetmen artan sağlık sorunlarından ve giderek azalan, hatta tükenen enerjisinden dolayı daha önceki filmlerine gösterdiği özeni son dönemdeki yapıtlarına gösteremediğini bu satırların yazarına şu sözlerle anlatmıştı: “Bir yönetmenin herşeyini filmine vermesi gerektiğine inanıyorum. “Sürtüğün Kızı”, “Canım Kardeşim”, “Mavi Boncuk”, “Bir Millet Uyanıyor” ve “İngiliz Kemal”e harcadığım emek ve zamanı son dönem filmlerime (“Namuslu”, “Aşık Oldum”, “Arabesk”) veremediğimden dolayı üzüntü duyuyorum.”

Bu sözler kime ait?

A-Atıf Yılmaz
B-Memduh Ün
C-Osman Seden
D-Ertem Eğilmez
E-Halit refiğ
F-Metin Erksan

4) İlk altı “Hababam Sınıfı” (1975-1981) filminin bir tanesini Ertem Eğilmez yönetmemişti…Hangisi?

A-Hababam Sınıfı Güle Güle
B-Hababam Sınıfı Dokuz Doğuruyor
C-Hababam Sınıfı Tatilde
D-Hababam Sınıfı Uyanıyor
E-Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı

5) 16 ila 17 milyon dolarlık bir yapım bütçesiyle ortaya çıkan ve dünya sinema hasılatı 247 milyon doları geride bırakan “Dumb & Dumber-Salak ile Avanak”tan (1994)  Jim Carrey 7 milyon dolar, Jeff Daniels ise 750 bin dolar ücret almıştı…Filmin Fransa’da 636 bin 665, İsveç’te 82 bin 869 seyirciye ulaşacaktı…

Jim Carrey “Dumb & Dumber-Salak ile Avanak”, “The Mask” ve “Ace Ventura: Pet Detective”le 26 Mart 1995’te sahiplerini bulan Razzie / Altın Ahududu Ödülleri’nde Yılın En Kötü Yeni Yıldızı dalında adaylık elde etmesi bence büyük bir haksızlıktı…

“Ace Ventura: Pet Detective” (1994) filminden 350 bin dolar ücret alan Jim Carrey’nin “Ace Ventura: When Nature Calls” (1995) filmindeki ücreti?

A-15 milyon dolar
B-1 milyon dolar
C-3 milyon dolar
D-750 bin dolar
E-3 milyon 500 bin dolar
F-20 milyon dolar

6) Dört evlilikten sekiz çocuğu olan yönetmen Ken Russell, Anthony Burgess’in romanı “A Clockwork Orange-Otomatik Portakal”ı (1962) beyazperdeye uyarlamayı çok istemişti...Ken Russell, Stanley Kubrick’e kaptırmayıp çekebilseydi “Otomatik Portakal”da kimler baş rollerde olacaktı?

A-The Beatles
B-Led Zeppelin
C-Abba
D-The Marx Brothers
E-The Rolling Stones

7) “Women in Love-Aşık Kadınlar”ın yönetmeni olarak OSCAR adaylığı elde eden Ken Russell 1970’lerde “Evita” müzikalinin uyarlaması ve efsaneleşmiş tiyatro ve sinema oyuncusu Sarah Bernhardt (1844–1923) biyografilerinde O’nu oynatmak istiyordu…Ancak yapımcıları &  finans kaynaklarını ikna edemedi…Ken Russell 1970’lerde bu iki iddialı film projesinde kiminle çalışmayı çok istemişti?

A-Glenda Jackson
B-Diane Keaton
C-Mia Farrow
D-Faye Dunaway
E-Meryl Streep
F-Marisa Berenson
G-Barbra Streisand
H-Jane Fonda
I-Catherine Deneuve

8) Almanlar öldürmeyi planladıkları 11 milyon Yahudiden 7 milyonunu katletmişti…Soykırımın kurbanı olmaktan son anda kurtulan Fania Fénelon (1918-1983)  anıları “The Musicians of Auschwitz” filmleştirilirken (“Playing for Time”)  kendisini OSCAR ödüllü bir yıldızın canlandırmasını çok istedi… İsteğini ne yazık ki kabul ettiremedi…Filmciler bildiklerini okudular…Fania  Fenelon’u yine OSCAR ödüllü Vanessa Redgrave canlandırdı…Fania Fenelon’un kendisini en iyi canlandırabileceğini düşündüğü yıldız kimdi?

A-Bette Midler
B-Ann Margret
C-Julie Christie
D-Jill Clayburgh
E-Mariel Hemingway
F-Liza Minnelli

9) Ken Russell 1980’lerin başında “Evita” projesinde bu kez bir başka oyuncuyla çalışmayı çok istedi…Anılan oyuncu “Evita” için bir deneme / test çekimine girdi…Ken Russell bu deneme / test çekimlerinden büyülendi…O oyuncuyu filmin yapımcısı ne yazık ki istemeyince yönetmen “Evita” projesinden çekildi…Ken Russell’ın 1980’lerde “Evita”yı oynatmak istediği oyuncu?

A-Jessica Lange
B-Sally Field
C-Elaine Page
D-Glenda Jackson
E-Liza Minnelli

10) 18 kez OSCAR adaylığı, üç OSCAR elde eden ve 12 OSCAR adaylığında dört OSCAR kazanan Katherine Hepburn’ün OSCAR kazanma rekorunu kırmaya kararlı olan  Meryl Streep, bu kez 1995’te New York Broadway’de sahnelenmeye başlanan ve tiyatro OSCAR’ı Tony’i kazanan “Master Class” adlı sahne oyununun Ocak 2015’te çekimleri başlanacak olan televizyon filmi uyarlamasında, opera şarkıcısı soprano Maria Callas’ı (1923-1977) canlandıracak…

Meryl Streep, bu rolü “Bonnie and Clyde” ile “Chinatown-Çin Mahallesi”yle OSCAR adaylığı elde eden ve “Network”le OSCAR kazanan 1960’ların, 1970’lerin gözde oyuncusu Faye Dunaway’in elinden kaptı…Faye Dunaway, “Master Class”ta hem baş rol oyuncusu, hem yönetmen, hem de senaryo yazarlarından biri olarak karşımıza çıkmak istiyordu…

Maria Callas, yönetmen Pier Paolo Pasolini’nin bir bölümü Kapadokya ve Nevşehir’deki Göreme Açık Hava Müzesi’nde çekilen Euripides’in (Milattan önce 484’te doğdu ve 406’da öldü) oyunu “Medea”nın beyazperde uyarlamasında (1969) baş rolü üstlenmişti.

1960’lı yıllarda gazetecilerin her hareketini, her girişimini, her skandalını adım adım takip ettiği İzmir doğumlu Yunanlı armatör/ dolar milyarderi Aristotle Onassis’le (1906-1975) yaşadığı aşkın dünya çapında gazete sayfalarının vazgeçilmez haberi olmasıyla opera sevmeyenlere bile adını duyuran Maria Callas, Aristotle  Onassis’in 1953-1963 arasında ABD Başkanı John Kennedy’le evli olan ve Başkan Kennedy’nin suikaste kurban gitmesiyle dul kalan eşi Jacqueline’le (1929-1994) 20 Ekim 1968’de  Onassis’e ait Skorpios adasında evlenmesine engel olamayınca dünya çapındaki şöhretine şöhret katmıştı!

Meryl Streep’i “Master Class”ta, “The Graduate-Aşk Mevsimi”yle yönetmen OSCAR’ını kazanan, “Who's Afraid of Virginia Woolf?-Kim Korkar Hain Kurttan?”, “Silkwood” , “Working Girl-Çalışan Kız”la  yönetmen, The Remains of the Day-Günden Kalanlar”la yapımcı dalında OSCAR adaylığı elde eden, Mike Nichols’ın yönetmesi bekleniyor…

Maria Callas rolünü üstlenen diğer oyuncular:

*Grace of Monaco /2014 / Paz Vega

* Pasolini, the Hidden Truth-Pasolini, la verità nascosta /2013 /Lucia Aliberti

*Callas & Onassis: The Legendary Couple /2005 /Luisa Ranieri ile Annalisa Raspagliosi

*Adriana /2004/ António Moço

*Callas Forever /2002/ Fanny Ardant

*Stars in Their Eyes /2000/ Nicola Kirsch

*Jackie Bouvier Kennedy Onassis /2000 /Leslie Cottle

*Onassis: The Richest Man in the World /1988/ Jane Seymour

Soru şu: Yönetmen Ken Russell da Maria Callas’ın hayatını film yapmaya çalıştı…Bir kez daha yapımcı & finans kaynağı bulamadı…Ken Russell, Maria Callas rolünü kim vermeyi çok istedi?

A-İsabelle Adjani
B-Nastassia Kinski
C-Sharon Tate
D-Cate Blanchett
E-Sophia Loren
F-Claudia Cardinale

11) Yönetmen Ken Russell’ın David Bowie ve Elton John’ı baş rollerinde oynatmak istediği projeye de yapımcı  & finans kaynağı sağlanamadı…Projenin adı?

A-Jesus Christ Superstar
B-Othello
C- 5. Henry
D-Hamlet
E-Hunger

12) 'Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü?' gerçek bir 'Türk filmi'dir. Ezel Akay şimdi ne yapmalı. Şimdi; Ezel Akay önce yan gelip yatmalı. Dinlenmeli. Zaferinin, onurunun, şerefinin tadını çıkarmalı. Sonra, düşündüğü, yapmayı istediği sinema filmini yapmalı. Fakat ben; 'Hariçten gazel okumak yasaktır' ihtarına rağmen, söylüyorum. Ezel Akay şimdi Kemal Tahir'in 'Devlet Ana' romanının sinema filmini yapsın.

'Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü?' 1300'lü yıllarda başlar. Yani Ezel Akay'ın söyledigi gibi 'Devlet Ana' romanının bittiği yıllarda başlar. Şimdi Ezel Akay o yıllara dönüp 'Devlet Ana' romanının sinema/filmini yapsın. Yani Osmanlı/Türk devletinin kuruluşununun doğru ve görkemli tarihini, sinema filmi oluşumunda yapsın. Böyle ¨bir sinema filmini ancak Ezel Akay yapar.

Devlet bu kez 'karışsın'
Yıllarca devletin ve siyasal yetkenin sinema yapımının içine girmemesi için savaş verdim. sinema bağımsız yapılır. Fakat bir de şu gerçek var. Ezel Akay gibi bir sinemacının bir daha ne zaman yetişeceği belli olmaz. Türkiye Cumhuriyeti devletine ve siyasal yetkeye, bu bildiğim bilimsel bilgiyi ve bilimsel düşünceyi apaçık söylüyorum. Türkiye Cumhuriyeti ve siyasal yetke; çabuk davranın. Ezel Akay gibi bir Türk sinemacının ne zaman yetişeceği belli değildir.”

Radikal Gazetesi’nde yayınlanan bir yazıdan alınan yukarıdaki sözler kime ait?

A-Atilla Dorsay
B-Rekin Teksoy
C-Ayşe Şasa
D-Metin Erksan
E-Mehmet Barlas
F-Engin Ardıç

13) Oyuncu Glenda Jackson 200 bin dolar ücret aldığı “A Touch of Class” (yönetmen: Melvin Frank) ve  Ken Russell’ın yönettiği “Women in Love-Aşık Kadınlar”la iki OSCAR kazanmıştı…”Aşık Kadınlar”daki ücreti ?

A-7 bin 200 dolar
B-50 bin dolar
C-5 bin dolar
D-20 bin dolar
E-12 bin dolar
F-25 bin dolar
G-150 bin dolar

14) Yönetmen Ken Russell’ın Glenda Jackson, Charlotte Rampling, Jodie Foster ve Anthony Hopkins’e baş rolleri vererek gerçekleştirmek istediği ancak yapımcı & finans bulamadığı bir diğer proje…Hangisi?

A-Amadeus
B-Testimony
C-Wagner
D-The Beethoven Secret
E-The Gospel of Linda
F- A British Picture

15) “Dabbe” serisinin en çok seyirci toplayanı?

A-Dabbe: Bir Cin Vakası
B-Dabbe: Cin Çarpması
C-Dabbe 5: Zehr-i Cin
D-D@bbe 2 
E-Dabbe

16) “Dabbe” serisinin en az seyirci toplayanı?

A-Dabbe: Bir Cin Vakası
B-Dabbe: Cin Çarpması
C-Dabbe 5: Zehr-i Cin 
D-D@bbe 2 
E-Dabbe

17) Altı milyon dolara malolan ve sadece Fransa’da 1 milyon 822 bin 631 seyirci bulan “Chinatown” filminden baş kadın oyuncu Faye Dunaway 50 bin dolar ücret almıştı…Aynı filmin baş erkek oyuncusu Jack Nicholson’ın ücreti?

A-500 bin dolar
B-100 bin dolar
C-80 bin dolar
D-125 bin dolar
E-25 bin dolar
F-10 bin dolar

18) Milliyet Gazetesi yazarı Abdi İpekçi (1929-1979) yönetmen ve senaryo yazarı Halit Refiğ’le (1934-2009)  bir söyleşi yapmıştı…Bu söyleşiden bir bölüm aşağıda:

Abdi İpekçi Halit Bey, televizyonda yayınlanan, “Aşk-ı Memnu” filminiz büyük ilgi ve takdir topladı sanıyorum. Bu filmin başarısını hangi nedenlere bağlayabilirsiniz?

Halit Refiğ Birkaç maddede toplayabiliriz başarı sebeplerini. Film bir aile hikâyesidir. Televizyon seyircisinin çoğunluğunu aileler oluşturmaktadır. Bu bakımdan, TRT benden klâsik bir Türk romanı filme çekmemi isteyince, hem klâsik değeri olan bir romanı seçmek, hem de TV seyircisinin sadece kültür açısından değil, fakat temaşa açısından da ilgisini çekecek bir roman olmasını düşündüm. Sanıyorum ki, bunların temelde büyük ölçüde faydası oldu. Bizim seyircimiz Türk filmleri hakkında çoğu zaman ikinci elden edinilmiş, bazı zaman da kendi tecrübeleriyle tesadüf ettikleri kötü filmlerle Türk filmleri hakkında genel olarak kötü bir kanaate sahiptir. Bu film, özenle çekilmiş bir filmdir.  TRT bu filmin düzgün, devletin itibarına yaraşır bir film olması için bize imkân açtı. Filmin çekiminde ticarî amaçlar değil, kültürel amaçlar birinci derecede rol oynadığı için, biz filmi belli zaman süreleri veya belli bütçe kısıtlamaları içinde değil, hikâyenin gerektirdiği, hikâyenin olabileceği derecede elimizdeki imkânlarla, gerek eleman, gerekse malzeme imkânı bakımından ne yapılabilirse bunun sınırlarını zorlamaya çalıştık. Öyle sanıyorum ki, hikâyenin bünyesinden gelen aileyi ilgilendirme özellikleri yanında, filme sarf edilen bu emek de seyirci tarafından değerlendirildi. Bu da seyirciyi etkileyen bir unsur oldu tahmin ediyorum.

Abdi İpekçiAslında normal olarak sinemalarda gösterilen filmlerde sarf edilenin çok üstünde bir para mı harcandı bu işe?

Halit Refiğ Aşk-ı Memnu, bir sinema filmi, tavır ve düşünceyle çekilmedi. Bazı kalemlerde bir sinema filmine harcanan paradan çok daha az para harcandı. Meselâ oyuncu kadrosunda. Başlangıçta TRT ile ismi olan meşhur pahalı oyuncular yerine, pahalı olmayan ama rolü ifade edebilecek, hikâyeyi değerlendirebilecek oyuncular kullanma ve oradan tasarruf edilecek parayı, filmin görüntü değerine katma konusunu konuşmuştuk. Fotoğraflara, dekorlara, kılıklara, kıyafetlere ve çekim zamanına önem verecektik. Nitekim filmin maliyeti, piyasa şartları içinde çekilse de, aynı maliyete çıkardı. Fakat ödeme nisbetlerinde bir değişiklik olacaktı. Bazı kalemlerde çok daha fazla, bazı kalemlerde daha az ödemeler yapılmış olacaktı. Bizim özellikle tasarrufumuz, oyuncu ücretlerinde oldu. Bu tasarrufu kılık kıyafetler, dekor ve çekim süresinin daha itinalı bir zamanda çekilebilmesi şartlarına ayırdık. Harcamalar konusunda sinema için yapılan filmle, televizyon için yaptığımız bu film arasında bence başlıca ayırım noktaları bunlar.

Abdi İpekçiBu açıklamalarda bulunurken üzerinde özellikle durmak istediğim bir noktaya da değinmiş ve açıklamış oldunuz.  Biraz daha o konuda konuşmak istiyorum; oyuncular konusunda. Gerçekten de oyuncuların hepsi değilse de büyük çoğunluğu tanınmamış, daha önce film yıldızı olmamış kimselerdi. Benim sormak istediğim hususlardan biri de şu: Hiç tanınmamış ve bu alanda tecrübe sahibi bulunmadıkları sanılan, bilinen bu kişiler, bana oldukça başarılı gibi gözüktüler. Siz de bu görüşe katılır mısınız?

Halit Refiğ Başarılı gözükmeleri için elimizden gelen gayreti gösterdik. Filmde oyuncuların bir kısmı gerçekten mesleklerinde son derecede değerli kimselerdi. Meselâ Şükran Güngör gibi, Çolpan İlhan gibi, Neriman Köksal gibi, Suna Keskin gibi bir takım tiyatro ve sinemamızın gayet tecrübeli elemanları vardı. Fakat bu oyuncular, sinema piyasasının tâbiri ile afiş isimleri değillerdi. Halbuki televizyonda önemli olan oyunun bizzat kendisi idi. Bunun dışında iki eleman ilk defa sinemada oynadı. İkinci başrolü oynayan  genç hanımlar…”

Soru şu: Halit Refiğ’in TRT için çektiği “Aşk-ı Memnu” dizisi hangi yeni kadın oyuncuyu yıldız yaptı?

A-Şahika Tekand
B- Serpil Çakmaklı
C-Harika Avcı
D-Hale Soygazi
E-Gülşen Bubikoğlu
F-Müjde Ar

Cevap Anahtarı
1-F
2-C
3-D
4-B
5-A
6-E
7-G
8-F
9-E
10-E
11-D
12-D
13-A
14-D
15-C
16-D
17-A
18-F

Ana Sayfa | Film Arşivi | Gelecek Program | Haberler | Gişe Raporu | Köşe Yazıları
© Antrakt Sinema Gazetesi | Tüm Hakları Saklıdır